# Plan: dostęp SSH do maszyn

\[PLAN\] Stan na 2026-09-25. Dotyczy sposobu, w jaki ludzie i automaty logują się na maszyny. W `logintegra-ansible` obejmuje role `users` i `teamcity_access` oraz moduł Terraform `instance`.

## 1\. Stan dzisiaj

| Kto | Konto na maszynie | Czym się uwierzytelnia | Uprawnienia |
| --- | --- | --- | --- |
| Ansible (ludzie i `logintegra-dev`) | `ansible` | **jeden wspólny klucz** - para `ansible/playbooks/ansible_key.pub` | `sudo` bez hasła (grupa `superadmin`) |
| TeamCity (deploy) | `teamcity` | klucz agentów TeamCity (`teamcity_access_authorized_keys`) | zapis do `webapps/`, `sudo` tylko na `tomcat.service`, grupa `docker` |
| ludzie (diagnoza) | konta osobiste z roli `users` | klucze osobiste (`users_accounts`) | bez `sudo` |
| ? | `root`, `ubuntu` | klucze projektu Scaleway wstrzykiwane przy starcie (do sprawdzenia) | pełne |

Konto `ansible` zakłada cloud-init na nowych maszynach (moduł `instance`) i playbook `create-ansible-user.yaml` na starych.

## 2\. Problemy

| Problem | Na czym polega |
| --- | --- |
| brak rozliczalności | każda zmiana z Ansible jest w logach jako `ansible`. Nie wiadomo, która osoba ją zrobiła ani czy to był TeamCity. |
| wyciek klucza daje roota wszędzie | jeden klucz prywatny daje `sudo` bez hasła na każdej maszynie, nowej i starej. Klucz nie wygasa. |
| droga rotacja | nowy klucz wymaga nowego `ansible_key.pub`, playbooka na wszystkich hostach i nowej kopii klucza u każdego posiadacza. Cloud-init działa tylko przy pierwszym starcie. |
| odejście osoby z zespołu | wymusza rotację dla wszystkich, bo wspólnego klucza nie da się odebrać jednej osobie |
| nie wiadomo, kto ma klucz | miejsce przechowywania klucza prywatnego nie jest nigdzie zapisane, patrz `ANSIBLE_PRIVATE_KEY_FILE` w [Konfiguracji](<https://docs.logintegra.com/logintegra-ansible/setup/index.md>) |
| druga, niezarządzana droga wejścia | Scaleway zwykle dopisuje klucze SSH projektu do `root`, a cloud-init zostawia użytkownika `ubuntu`. Ta ścieżka omija całe repo. |

To samo w mniejszej skali dotyczy konta `teamcity` - jeden klucz agentów bez ograniczenia, skąd może być użyty.

## 3\. Warianty

|  | Zmiana | Koszt | Rozwiązuje |
| --- | --- | --- | --- |
| **A** | rozdzielenie ludzi i automatów + ograniczenia kluczy | godziny | wyciek klucza poza zaufaną siecią, rozliczalność ludzi, druga droga wejścia |
| **B** | certyfikaty SSH (CA) | dni | rotacja, odejścia, wygasanie, rozliczalność wszystkich; opcjonalnie klucze hostów po odtworzeniu maszyny |
| **C** | mniej SSH: konfiguracja wypiekana w obraz przez Packer z tymi samymi rolami | tygodnie | Ansible przestaje logować się na działające maszyny |

Rekomendacja: **A teraz, B jako cel.** C dopiero wtedy, gdy czas odtworzenia maszyny (Terraform + Ansible) stanie się problemem. Odrzucamy `ansible-pull`, w którym maszyna sama pobiera repo i stosuje role. Wymaga on poświadczeń do repo i hasła `ansible-vault` na każdej maszynie.

## 4\. Etap A - rozdzielenie i ograniczenia

- [ ] **Ludzie uruchamiają Ansible z własnego konta** (`ansible-playbook -u jan_kowalski`). Rola `users` dostaje grupę z `sudo` bez hasła dla administratorów - dziś robi to `lineinfile` w `/etc/sudoers` w `create-ansible-user.yaml`; w roli jako plik w `/etc/sudoers.d/` z `validate: visudo -cf %s`. Przypisanie przez `groups: superadmin` w `users_accounts`, tylko dla administratorów.
- [ ] **Konto `ansible` tylko dla automatów** (`logintegra-dev`, docelowo TeamCity). Klucz z opcją `from=`:

  ```
  from="<IP logintegra-dev>,151.115.59.12" ssh-ed25519 AAAA... ansible
  ```

  Skradziony klucz nie działa spoza tych adresów. W cloud-init przez `ssh_authorized_keys` z opcjami, w roli przez `key_options` modułu `authorized_key`.
- [ ] **Konto `teamcity`:** `from="151.115.54.254"` (agent TeamCity) - przez `key_options` w `teamcity_access`.
- [ ] **Nowa para kluczy `ansible`** - obecna krążyła bez ewidencji. Klucz prywatny w sejfie z zapisanym miejscem i listą posiadaczy.
- [ ] **Druga droga wejścia:** sprawdzić na nowej maszynie z Terraforma, czy `root` i `ubuntu` mają klucze projektu Scaleway. Jeśli tak, ustawiamy `PermitRootLogin no` w pliku w `sshd_config.d/` i usuwamy `- default` z cloud-init. Klucze projektu zostają tylko na wypadek awarii, bo konsola szeregowa Scaleway działa bez SSH.
- [ ] Dokumentacja: [Konfiguracja](<https://docs.logintegra.com/logintegra-ansible/setup/index.md>) - `ANSIBLE_REMOTE_USER` = własne konto.

**Gotowe, gdy:** `auth.log` na maszynie pokazuje osobę przy każdej zmianie z Ansible, a klucz `ansible` użyty spoza `logintegra-dev` / VPN jest odrzucany.

## 5\. Etap B - certyfikaty SSH

Maszyny ufają jednemu kluczowi publicznemu (CA). Ludzie i automaty dostają krótko żyjące certyfikaty podpisane przez CA.

```
sequenceDiagram
    autonumber
    actor P as Osoba / TeamCity
    participant CA as CA (np. step-ca)
    participant H as Maszyna

    P->>CA: logowanie (SSO / token CI)
    CA-->>P: certyfikat: principal jan_kowalski, ważny 8 h,<br/>(CI: source-address agenta)
    P->>H: ssh jan_kowalski@host z certyfikatem
    H->>H: TrustedUserCAKeys: podpis CA OK,<br/>principal = nazwa konta, termin OK
    H-->>P: sesja, w auth.log ID certyfikatu = osoba
```

Co to zmienia:

| Dziś | Z certyfikatami |
| --- | --- |
| klucze osób w `users_accounts`, dopisywane na każdej maszynie | na maszynie tylko klucz publiczny CA (`TrustedUserCAKeys`), jedna linia w cloud-init |
| odejście osoby = `users_absent` + rotacja wspólnego klucza | przestajemy podpisywać; ważne certyfikaty wygasają w ciągu godzin |
| klucz bez daty ważności | certyfikat ważny np. 8 h dla ludzi, na czas buildu dla CI |
| wspólne `ansible` | ID certyfikatu (osoba, build) w `auth.log` |
| ograniczenie IP przez `from=` w `authorized_keys` | `source-address` w samym certyfikacie CI |

Decyzje do podjęcia w tym etapie:

- [ ] Wybór narzędzia CA. `step-ca` to samodzielny serwer z logowaniem przez OIDC. Silnik SSH w HashiCorp Vault wchodzi w grę, jeśli „Vault” z naszych dokumentów to HashiCorp Vault, a nie menedżer haseł. Na start wystarczy też ręczne `ssh-keygen -s` z kluczem CA w sejfie.
- [ ] **Principals:** nazwa konta osobistego = principal; konto `ansible` przyjmuje tylko principal CI (`AuthorizedPrincipalsFile`).
- [ ] **Certyfikaty hostów** (opcjonalnie, później): CA podpisuje klucz hosta przy tworzeniu maszyny, klienci ufają wpisowi `@cert-authority` w `known_hosts`. Odtworzona maszyna ma nowy klucz hosta, ale ważny certyfikat - bez `StrictHostKeyChecking=no` i bez ostrzeżeń. Łączy się z pytaniem 4 z [planu TeamCity](<https://docs.logintegra.com/logintegra-ansible/teamcity-dynamic-targets/index.md>).

Migracja bez przerwy w dostępie:

1. CA i `TrustedUserCAKeys` na maszynach **obok** dotychczasowych kluczy.
2. Ludzie i TeamCity przechodzą na certyfikaty; stare klucze dalej działają.
3. Po okresie przejściowym: `users_exclusive_keys: true` z pustą listą kluczy - `authorized_keys` pustoszeje, zostaje tylko CA.

**Gotowe, gdy:** żadna maszyna z IaC nie ma statycznych kluczy w `authorized_keys`, a odejście osoby nie wymaga żadnej zmiany na maszynach.

## 6\. Etap C - mniej SSH (opcjonalnie)

Obraz maszyny budowany przez Packer z tymi samymi rolami Ansible; Terraform tworzy maszyny z gotowego obrazu. Ansible uruchamia się przy budowie obrazu, nie na działających maszynach - zmiana konfiguracji = nowy obraz + odtworzenie maszyny. Zgodne z zasadą niezmiennych maszyn ([FAQ](<https://docs.logintegra.com/logintegra-ansible/faq/index.md#1-zasada-maszyny-z-iac-sa-niezmienne>)) i skraca tworzenie środowisk na żądanie. Koszt: pipeline obrazów i ich wersjonowanie.

## 7\. Otwarte pytania

1. Gdzie jest klucz prywatny `ansible` i kto go ma?
2. Jaki adres IP ma `logintegra-dev`? Potrzebny jest do `from=` w etapie A.
3. Czy „Vault” w naszych dokumentach to HashiCorp Vault? Od tego zależy narzędzie CA w etapie B.
4. Czy maszyny z Terraforma mają klucze projektu Scaleway w `root` albo `ubuntu`? Do sprawdzenia na pierwszej maszynie z `test.tfvars`.
